İçeriğe atla
Mimarlık Ödev

Mimarlık 1. Sınıf: Dersler, Ödevler ve Malzeme Listesi (2026)

Mimarlık 1. sınıf rehberi: hangi dersler var, ilk dönem hangi ödevler verilir, ilk hafta hangi malzemeler şart? Altı üniversitenin ders planıyla hazırlandı.

Mimarlık Ödev ekibi tarafından yazıldı. Yayın: . 20 dakikalık okuma.

Mimarlık birinci sınıf öğrencisinin çalışma masasında teknik kalemler, paralel cetvel, kesim matı ve beyaz karton küp maket (temsili görsel)Temsili görsel

Mimarlık 1. sınıf, haftanın en uzun saatlerini tasarım stüdyosunda geçirdiğin, çizmeyi, kesmeyi ve fikrini jüriye anlatmayı sıfırdan öğrendiğin yıldır. İncelediğimiz planlarda ilk dönemin merkezinde Temel Tasarım ve Mimari Anlatım Teknikleri (teknik çizim) dersleri durur; yanlarında mimarlık tarihi ya da kuramına giriş, statik veya yapı bilgisi ve bazı okullarda matematik yer alır. Bu rehberde altı üniversitenin resmî ders planlarından çıkan ortak tabloyu, ilk dönem ödevlerinin sana neyi öğretmeye çalıştığını, ilk hafta neyi alıp neyi bekleteceğini gösteren bir mimarlık malzeme listesini ve jüri dönemini sabahlamadan atlatmak için pratik önerileri bulacaksın.

Ekim ortasındaysan büyük ihtimalle ilk ödevlerini aldın, malzeme listesinin yarısını tamamladın ve bu kadar kâğıdın, kalemin ve kartonun neden gerektiğini düşünüyorsun. Baştan bir uyarı: ders adları, sıraları ve kredileri okuldan okula değişir. Aşağıdakiler genel bir haritadır; kendi bölümünün ders bilgi paketi ve hocanın föyü her zaman önce gelir.

Öne çıkanlar

  • Birinci yılın ağırlık merkezi tasarım stüdyosudur: Temel Tasarım ilk dönem AKTS'sinin yaklaşık üçte birini taşıyor (ODTÜ'de 31'in 9'u, OMÜ'de 30'un 10'u); Konya Teknik'te iki stüdyo dersi birlikte yarısından fazlasını (30'un 16'sı) oluşturuyor.
  • Final tek başına en büyük not kalemi olsa da ESTÜ ve HKÜ'de notun %60'ı finalden önce, ara sınav ve haftalık çalışmalardan gelir; ödevleri biriktirme.
  • Teknik çizimde yazı ve çizgiden izdüşüme, oradan 1/100 ve 1/50 plan-kesit-görünüşe geçilir; HKÜ'de rapido tekniği dönemin 13. haftasında öğretiliyor, yani pahalı bir rapido setine ilk gün gerek olmayabilir.
  • Malzemenin hepsini ilk gün alma: HKÜ gibi bazı okullarda malzeme listesi ilk derste veriliyor. Kurşun kalem, eskiz defteri, gönye, cetvel, birkaç teknik kalem ve bir bıçak-kesim matı ikilisiyle başla.
  • Autodesk programları uygun öğrencilere bir yıllık, yenilenebilir ücretsiz eğitim erişimiyle sunuluyor; SketchUp'ın üniversite öğrencisi planı ise ücretli.

Mimarlık 1. sınıfta hangi dersler var?

Resmî planlarını incelediğimiz mimarlık bölümlerinde birinci yılın dersleri beş ana ailede toplanır: tasarım stüdyosu (Temel Tasarım, Mimari Tasarıma Giriş), anlatım ve teknik çizim (Mimari Anlatım Teknikleri, Görsel İletişim), mimarlık tarihi ve kuramına giriş, yapı ve statik ve bazı okullarda matematik. Bunlara Türk Dili, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi ve yabancı dil gibi ortak zorunlu dersler eklenir. Bilgisayar destekli tasarım ve ayrı bir maket dersinin yeri ise okuldan okula en çok değişen kısımdır.

Aşağıdaki tablo, altı üniversitenin resmî ders planlarında ve ders tanımlarında aynı işi gören derslerin hangi adlarla geçtiğini gösterir:

Ders ailesi Okullardaki adı (örnekler) Sana kazandırdığı beceri
Tasarım stüdyosu Basic Design / Introduction to Architectural Design (ODTÜ); Proje I / Temel Tasarım ve Görsel Sanatlar / Proje II (İTÜ); Temel Tasarım Stüdyosu I–II (OMÜ); Temel Tasarım / Stüdyo-I ve Mimari Kavramlar / Stüdyo-II (Konya Teknik); Temel Tasarım (ESTÜ); Temel Tasarım ve Maket (HKÜ) Bir kavramı biçime çevirmek, kompozisyon kurmak, kritikte anlatmak
Anlatım ve teknik çizim Graphic Communication I–II (ODTÜ); Görsel İletişim I–II (İTÜ); Mimari Anlatım Teknikleri (OMÜ, Konya Teknik, HKÜ); Mimari Anlatım (ESTÜ) İzdüşüm, plan-kesit-görünüş, ölçek, perspektif, mimari yazı
Tarih ve kuram Introduction to Architectural Concepts / Architectural History I (ODTÜ); Mimarlığa Giriş ve Etik / İlkçağ ve Bizans Mimarlık Tarihi (İTÜ); Mimarlık Kültürü, Tarih ve Kuramları I–II (OMÜ); Mimarlık Tarihine Giriş (Konya Teknik) Mimarlığın temel kavramlarını ve örneklerini tanımak
Yapı ve statik Statik / Mukavemet (İTÜ); Statik ve Mukavemet (OMÜ); Yapı Bilgisi (Konya Teknik) Yükün nasıl taşındığını ve yapı elemanlarını anlamak
Matematik Basic Mathematics I–II (ODTÜ); Matematik I (İTÜ); Mimarlar İçin Matematik (Konya Teknik) Geometri ve hesap, statiğe hazırlık
Bilgisayar Mimarlıkta Hesaplamalı Tasarım Araçlarına Giriş (İTÜ, 2. yarıyıl); Bilgisayar Destekli Tasarım I (OMÜ, 3. yarıyıl) Dijital çizim ve modelleme
Maket Maket Yapım Teknikleri (Konya Teknik, 2. yarıyıl); HKÜ'de Temel Tasarım dersinin içinde Malzemeyle üretim, kesim ve montaj
Dört üniversitede mimarlık birinci yıl derslerinin yarıyıllara dağılımı ODTÜ, İTÜ, Konya Teknik ve Ondokuz Mayıs üniversitelerinde tasarım stüdyosu ile anlatım ve teknik çizim dersleri dört okulda da iki yarıyılda vardır. Tarih ve kuram ODTÜ, İTÜ ve OMÜ'de iki yarıyılda, Konya Teknik'te ikinci yarıyıldadır. Yapı ve statik İTÜ'de iki yarıyılda, Konya Teknik ve OMÜ'de ikinci yarıyılda, ODTÜ'de birinci yılda yoktur. Matematik ODTÜ'de iki yarıyılda, İTÜ ve Konya Teknik'te birinci yarıyıldadır, OMÜ'de yoktur. Bilgisayar dersi yalnızca İTÜ'de ikinci yarıyıldadır. Ayrı maket dersi yalnızca Konya Teknik'te ikinci yarıyıldadır. Tasarımstüdyosu Anlatım veteknik çizim Tarih vekuram Yapı vestatik Matematik Bilgisayar Ayrı maketdersi ODTÜ İTÜ Konya Teknik Ondokuz Mayıs 1. ve 2.1. ve 2.1. ve 2.1. ve 2. 1. ve 2.1. ve 2.1. ve 2.1. ve 2. 1. ve 2.1. ve 2. 1. ve 2.1. ve 2.1. ve 2. 1. yy2. yy 2. yy2. yy1. yy2. yy 2. yy yokyokyok yok yok yok3. yy'dayok İki yarıyılda da var Tek yarıyılda (yy) Birinci yılda ayrı ders yok Kaynak: ODTÜ, İTÜ, Konya Teknik ve OMÜ resmî ders planları (erişim: 19 Ekim 2026).
Birinci yıl ders haritası: tasarım stüdyosu ve teknik çizim bu dört okulun hepsinde iki yarıyıl boyunca sürer; statik, matematik, bilgisayar ve maket dersleri ise okuldan okula yer değiştirir. Derleme: Mimarlık Ödev.

Kaynaklar (erişim: 19 Ekim 2026): ODTÜ Mimarlık Bölümü ders kataloğu, İTÜ Mimarlık lisans ders planı, Konya Teknik Üniversitesi Mimarlık 2026–2027 öğretim planı, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Mimarlık öğretim planı, ESTÜ EMİM101 Temel Tasarım ve EMİM103 Mimari Anlatım ders tanıtımları, HKÜ MİM109 Temel Tasarım ve Maket ve MİM107 Mimari Anlatım Teknikleri 1 ders tanımları. Derleme yöntemi: altı bölümün resmî planları ve ders tanımları 19 Ekim 2026'da incelendi; ESTÜ ve HKÜ için yalnızca temel tasarım ve mimari anlatım derslerinin tanımları kullanıldı. Planlar her yıl güncellenebilir.

Temel Tasarım neden en ağır ders?

Çünkü birinci yılın asıl işi orada yapılır: tasarım düşüncesini öğrenmek. Bu ağırlık kredilere de yansır. ODTÜ'de Basic Design ilk dönemin 31 AKTS'sinden 9'unu, OMÜ'de Temel Tasarım Stüdyosu I 30 AKTS'nin 10'unu taşır; ESTÜ'de Temel Tasarım haftada 4+4 saat ve 10 AKTS'dir. Konya Teknik'te ilk dönemde Temel Tasarım ve Stüdyo-I birlikte 30 AKTS'nin 16'sını, HKÜ'de Temel Tasarım ve Maket tek başına 12 AKTS'yi oluşturur.

Ders dışındaki yük de büyüktür. HKÜ'nün MİM109 ders tanımı, dönem boyunca 27 ödev için ödev başına 7 saat, yani yalnızca ödevlere 189 saat iş yükü öngörür; haftada 8 saatlik derslik süresi bunun dışındadır. Aynı belge her hafta bir ev çalışması verildiğini, geç gelen ödevin kabul edilmediğini ve devam zorunluluğunun %80 olduğunu yazar. Not dağılımına bakınca da tablo aynı: ESTÜ'de ara sınav %20, ödev %20, uygulama %20 ve final %40; HKÜ'de ara sınav %30, atölye çalışmaları ve ödevler %30, final %40'tır. Final tek başına en büyük kalem olsa da bu iki okulda notun %60'ı finalden önce, ara sınav ve dönem içi çalışmalardan gelir. Bu yüzden dersi finale bırakılabilecek bir ders gibi düşünme.

Mimari Anlatım Teknikleri: çizmeyi baştan öğrenmek

Mimari Anlatım ya da Teknik Resim dersi, mimarların ortak dilini öğretir: ortogonal izdüşüm, plan, kesit, görünüş, ölçek ve ölçülendirme. ESTÜ'nün EMİM103 planı mimari yazı ve ortogonal çizimle başlar, kesit ve izometrik perspektifle devam eder; ara sınavdan sonra merdiven, çatı ve topoğrafyaya geçer, plan, kesit ve görünüş çizimleriyle biter. HKÜ'nün MİM107 dersi antet, yazı ve çizgi türleriyle açılır, epür ve izdüşümle sürer, 1/100 plandan 1/50 kesit ve görünüşe ilerler; ölçülendirme, rapido kullanım tekniği ve 1/20 detay çizimi son üç haftaya kalır.

Bu sıranın sana iki pratik anlamı var. Birincisi, ilk haftalarda kurşun kalem ve cetvel işinin çoğunu görür; pahalı bir rapido setine hemen gerek olmayabilir. İkincisi, bu dersin ölçek, kot ve çizgi kalınlığı gibi kavramları stüdyoda da karşına çıkar. Terimlerin kısa tanımları için mimarlık sözlüğüne, çizgi kalınlığıyla hiyerarşi kurmayı görmek için mimari pafta rehberine bakabilirsin.

Tarih, yapı, matematik ve bilgisayar dersleri

Bu dersler okuldan okula en çok değişen gruptur. ODTÜ'de birinci yılda iki dönem matematik, ilk dönem mimarlık kavramlarına giriş, ikinci dönem mimarlık tarihi vardır ama ayrı bir statik dersi yoktur. İTÜ'de ilk dönem statik, ikinci dönem mukavemet okunur; ikinci dönemde mimarlıkta hesaplamalı tasarım araçlarına giriş ve erişilebilirlik dersleri de bulunur. OMÜ'de ikinci dönemde statik ve mukavemet vardır, bilgisayar destekli tasarım ise üçüncü yarıyılda başlar. Konya Teknik'te ikinci dönemde Yapı Bilgisi, Mimarlık Tarihine Giriş ve ayrı bir Maket Yapım Teknikleri dersi yer alır.

İlk dönem hangi ödevler verilir ve neyi öğretir?

  1. sınıf mimarlık ödevleri rastgele değildir; her biri tek bir tasarım ilkesini çalıştırır ve dönem ilerledikçe iki boyuttan üç boyuta geçer. ESTÜ ve HKÜ'nün haftalık planları aynı mantığı izler: önce nokta, çizgi ve düzlem; sonra ışık-gölge, oran, ritim ve doku; ara sınavdan sonra hiyerarşi, denge, egemenlik ve doluluk-boşluk; son haftalarda bunların hepsini birleştiren bir final çalışması.
Ödev Öğrettiği ilke Hocanın baktığı şey
Çizgi egzersizi ve nokta-çizgi-düzlem kompozisyonları Temel öğeler, şekil-zemin ilişkisi, yön ve yoğunluk Aralıkların bilinçli kurulması, kâğıt kenarıyla ilişki
Işık-gölge ve ton (valör) çalışmaları Hacmin algısı, ton skalası Ton geçişlerinin kontrolü, temiz yüzey
Ritim, tekrar ve doku çalışmaları Tekrar, aralık, vurgu Ritmin okunur bir kuralı olması ve kuralın bilinçli bozulması
Denge, hiyerarşi, egemenlik kompozisyonları Simetrik ve asimetrik denge, ana-ara-yardımcı eleman Gözün kompozisyona nereden girdiği
Soyutlama ve kolaj Bir nesneyi ya da formu özüne indirgeme Kaynağın izinin hâlâ okunup okunmadığı
Küp ve hacim çalışmaları Doluluk-boşluk, iç-dış ilişkisi, ekleme-çıkarma Her yönden okunma ve işçilik
Eskiz ve perspektif Görme, oran, derinlik Oranların doğruluğu, çizgi güveni
Teknik çizim setleri İzdüşüm, ölçek, çizgi hiyerarşisi Ölçü doğruluğu, çizgi kalınlığı, yazı

ESTÜ'nün EMİM101 planı bu ödevlere iyi bir örnek verir: ilk hafta eskiz defterine çizgi egzersizi, ikinci hafta dört kavramın fotoğrafla karşılığını bulup kolaj yapmak, üçüncü hafta simetrik ve asimetrik çizim, altıncı hafta hacim, doluluk-boşluk ve iç-dış ilişkileri. HKÜ'nün planı aynı ilkeleri maketle birleştirir; dersin içeriğinde kesme, delme, yapıştırma ve ölçeğe göre maket teknikleri de yer alır.

İki boyutlu kompozisyonlarda asıl öğrenilen, her çizginin ve boşluğun bir karar olduğudur. Kâğıda bir nokta koyduğunda boşluğu da tasarlamış olursun; jüri bu yüzden çoğu zaman "neden burada?" diye sorar. Cevabın bir ilkeye dayanması, kompozisyonun güzel görünmesinden daha önemlidir.

Küp ve hacim çalışmaları iki boyutlu çalışmaların ardından gelir. Küp ödevi, verilen ölçüdeki bir küpü ekleme, çıkarma ve bölme işlemleriyle mekâna dönüştürmeni ister; küpün sınırları okunur ama içi keşfedilecek bir mekân hâline gelir. Bu ödevin ayrıntıları başlı başına bir konu; burada şunu akılda tutman yeterli: iyi bir küp, tek açıdan değil her yönden okunur ve temiz kesimle yapılır.

Teknik çizim ödevleri ise doğruluk ister. Plan, kesit ve görünüşün birbiriyle tutarlı olması, kesilen elemanların kalın, görünenlerin ince çizilmesi ve yazının okunaklı olması notun temelidir. Maket ödevlerinde ölçek, malzeme kalınlığı ve kesim tekniği için mimari maket nasıl yapılır rehberindeki adımları izleyebilirsin; aynı şeyleri burada tekrarlamıyoruz.

ESTÜ ve HKÜ'nün haftalık planlarında birinci sınıf güz dönemi ESTÜ ve HKÜ'nün haftalık planlarına göre Temel Tasarım dersinde 1-2. haftalar giriş, malzeme ve çizgi egzersizi; 3-4. haftalar nokta, çizgi, düzlem ve soyutlama; 5-6. haftalar ışık-gölge, oran, ritim ve doku; 7-8. haftalar ara sınav ya da ara teslim; 9-11. haftalar hiyerarşi, denge, egemenlik ve doluluk-boşluk; 12-14. haftalar mekân kurgusu, final çalışması ve kritiklerdir. Mimari Anlatım dersinde aynı dönemlerde araç tanıtımı ve mimari yazı, çizgi türleri ve izdüşüm, kesit ve izometrik perspektif ile 1/100 plan, ara sınav, ölçek, plan, çatı ve 1/50 kesit, son olarak görünüş, ölçülendirme ve rapido işlenir. Dönem final jürisi ya da final sınavıyla biter. Hafta Temel Tasarım Mimari Anlatım 1–2 3–4 5–6 7–8 9–11 12–14 Dönem sonu Giriş, malzeme, çizgi egzersizi Araç tanıtımı, mimari yazı, antet Nokta, çizgi, düzlem; soyutlama Çizgi türleri, izdüşüm (epür) Işık-gölge, oran, ritim, doku Kesit, izometrik, 1/100 plan Hiyerarşi, denge, dolu-boş Ölçek, plan, çatı, 1/50 kesit Mekân kurgusu, final, kritikler Görünüş, ölçülendirme, rapido Ara sınav ya da ara teslim Ara sınav Final jürisi ya da final sınavı Kaynak: ESTÜ EMİM101 ve EMİM103, HKÜ MİM109 ve MİM107 haftalık planlarından sadeleştirildi.
ESTÜ ve HKÜ'nün haftalık planlarında güz dönemi bu sırayla ilerler: iki boyutlu öğelerden üç boyutlu hacme, çizgi ve izdüşümden ölçekli plan, kesit ve görünüşe. Kendi okulunun sırası farklı olabilir. Derleme: Mimarlık Ödev.

Bir ödeve nasıl başlamalısın?

Hangi ödev olursa olsun şu beş adım yol gösterir:

  1. Föyü iki kez oku. İstenen boyutu, malzemeyi, teslim biçimini ve tarihini bir kenara yaz; föydeki kavram kelimesinin altını çiz.
  2. Kavramı tek cümleyle yorumla. "Ritim" demek yetmez; "aralıkları giderek daralan bir tekrar" gibi kendi cümleni kur.
  3. En az üç alternatif eskiz çiz. Küçük, hızlı ve ucuz denemeler; ilk fikir nadiren en iyisidir.
  4. Küçük bir deneme yap. Kâğıtta ya da kartonda çabuk bir prova, ışık ve gölgenin nasıl düştüğünü gösterir.
  5. Temize çek ve süreci sakla. Son çalışmayı yaparken eskizleri atma; kritikte ve portfolyoda işine yarayacaklar.

Ödev sürecini planlama ve konsept geliştirme üzerine daha geniş bir çerçeve için mimarlık ödevi nasıl yapılır rehberine göz atabilirsin.

Mimarlık malzeme listesi: ilk hafta ne almalısın?

İlk hafta yalnızca temel çizim araçlarını ve birkaç maket aracını al; gerisini hocanın listesine ve ödeve göre tamamla. Bazı okullarda malzeme listesi ilk derste verilir ve tanıtılır; örneğin HKÜ'nün temel tasarım ve mimari anlatım ders tanımları bunu açıkça yazar ve malzemesi yanında olmayan öğrencinin derse alınmadığını da ekler. Bu yüzden ilk hafta "her şeyi" almak yerine listeyi bekleyip doğru malzemeyi almak hem paranı hem masandaki yeri korur.

Aşağıdaki liste malzemeleri öncelik sırasına göre gösterir:

Malzeme Ne işe yarar? Ne zaman?
Kurşun kalemler (2H, HB, 2B) ya da 0,5 ve 0,7 mm mekanik kalem Yardımcı çizgi, çizim, eskiz İlk hafta şart
Yumuşak silgi, silgi kalemi, çizim fırçası Temiz yüzey, ince düzeltme İlk hafta şart
Eskiz defteri (A4 ya da A5, kalın sayfa) Günlük eskiz, kritik notları İlk hafta şart
Teknik kalemler: 0,1 / 0,3 / 0,5 / 0,8 Mürekkepli çizim, çizgi hiyerarşisi İlk hafta şart (pigment uçlu yeterli)
Gönye takımı (45° ve 30°/60°), 30 cm cetvel, ölçekli cetvel (eşel) Açılar, ölçekli çizim İlk hafta şart
Kâğıt bant (maskeleme bandı) Kâğıdı masaya sabitlemek İlk hafta şart
Aydınger (rulo ya da blok) ve eskiz kâğıdı Katman katman eskiz, temize çekme İlk hafta şart
Maket bıçağı ve yedek uç, A3 kesim matı, metal cetvel Kesim İlk hafta şart
Paralel cetvel ya da T cetveli, çizim altlığı Uzun paralel çizgiler Dönem içinde (okul masasını kontrol et)
Daire ve mobilya şablonları (1/50, 1/100), pergel Tefriş, daire ve yay Dönem içinde
Föyün istediği çizim kâğıdı (A3, A2, A1) Teslim çizimleri Dönem içinde, föye göre
Maket kartonu, köpük karton, balsa, kontrplak Hacim ve maket ödevleri Dönem içinde, ödeve göre
Beyaz tutkal, şeffaf yapıştırıcı, toplu iğne, cımbız, zımpara Birleştirme ve temizlik Dönem içinde
Renkli kalem, marker ya da boya seti Renk ve doku çalışmaları Dönem içinde, hoca isterse
Doldurmalı rapido seti Uzun ömürlü mürekkepli çizim Sonra (hoca özellikle isterse)
Proje çantası ya da pafta tüpü Büyük çizimleri taşımak Sonra
Dizüstü bilgisayar ve üç tuşlu fare Dijital çizim ve modelleme Sonra (bilgisayar dersi başlayınca)
Mimarlık birinci sınıf temel araç seti Üstte uzun bir paralel cetvel; altında 45 derecelik ve 30-60 derecelik iki gönye, 0,1, 0,3, 0,5 ve 0,8 mm uçlu dört teknik kalem, 2H, HB ve 2B sertlikte kurşun kalemler ve daire şablonu. En altta ızgaralı bir kesim matı üzerinde metal cetvel, maket bıçağı ve beyaz karton bir küp maket. Paralel cetvel ya da T cetveli Gönye 45° Gönye 30°/60° 0,10,30,50,8 Teknik kalemler (mm) 2HHB2B Kurşun kalem Şablon Metal cetvel Maket bıçağı + yedek uç Karton küp (çalışma maketi) Kesim matı, A3 ya da büyük
Birinci sınıfın çekirdek araç seti: çizim için cetvel, gönye, teknik ve kurşun kalemler, şablon; maket için kesim matı, metal cetvel ve maket bıçağı. Çizim: Mimarlık Ödev.

Çizim malzemeleri: neye dikkat etmelisin?

Kurşun kalem sertliği çizginin rengini ve silinebilirliğini belirler. H serisi sert ve açık iz bırakır; ince yardımcı çizgiler için iyidir. B serisi yumuşak ve koyudur; eskizde ve gölgelemede rahat çalışır. HB ve F ikisinin ortasındadır. 2H, HB ve 2B'den oluşan üçlü çoğu ödevi karşılar. Mekanik kalem kullanacaksan 0,5 mm ince çizgi, 0,7 mm eskiz için iyi bir ikilidir.

Teknik kalemlerde iki seçenek var: doldurmalı rapido ve tek kullanımlık pigment uçlu kalemler. Rapido uzun ömürlüdür ama düzenli temizlik ister ve kuruyan uç dertsiz değildir; pigment uçlu kalemler bakımsızdır ve başlangıç için yeterlidir. Hangisini seçersen seç, en az üç kalınlık gerekir: 0,1 veya 0,2 mm tarama ve ölçü çizgileri, 0,3 veya 0,35 mm görünen kenarlar, 0,5 mm ve üzeri kesilen elemanlar içindir. 0,8 mm sınır ve kalın kesit çizgilerinde işe yarar. Hocan belirli bir set istiyorsa ona uy.

Paralel cetvel, çizim masasına sabitlenen ve aşağı yukarı kayarak hep paralel kalan uzun cetveldir; T cetveli aynı işi masanın kenarına yaslanarak görür. Bazı okulların stüdyolarında masalarda paralel cetvel hazır bulunur; bu yüzden almadan önce okulunun atölyesine bak. Evde çizeceksen taşınabilir bir çizim altlığı ve paralel cetvel ikilisi daha esnektir.

Kâğıtlarda aydınger yarı saydamdır; altındaki çizimi görüp üzerine yeni katman çizmeni sağlar, eskizden temize geçişin vazgeçilmezidir. Eskiz kâğıdı (kroki) ucuz ve incedir, hızlı denemeler içindir. Teslim kâğıdının türünü ve boyutunu ise föy belirler; föyü görmeden büyük paket alma.

Maket malzemeleri ve yapıştırıcılar

İlk hafta için maket bıçağı, birkaç yedek uç, A3 kesim matı ve metal cetvel yeterlidir; karton, köpük karton, balsa ya da kontrplak ödevin istediği kalınlıkta ve renkte alınır. Plastik cetvel bıçakla kolayca kesilir, düz kesim için metal cetvel şarttır.

Yapıştırıcı seçimi maketin temizliğini belirler. Beyaz tutkal (PVA) karton, köpük karton ve balsa için en güvenli seçenektir; az sürülürse kuruyunca şeffaflaşır, fazlası ince kartonu dalgalandırabilir ve kuruması zaman alır. Şeffaf genel amaçlı yapıştırıcılar hızlı tutar ama solventli olanlar köpük kartonun iç kısmını eritebilir; köpükte kullanacaksan ambalajında köpüğe uygun olduğu yazanı seç. Japon yapıştırıcısı (siyanoakrilat) saniyeler içinde tutar ama parmakları da yapıştırır, köpüğü eritebilir ve kuruyunca çevresinde beyaz bir buğu bırakabilir; küçük, sert parçalar için ayır. Sıcak silikon hızlıdır ama kalın ve görünür iz bırakır, sunum maketinde nadiren temiz sonuç verir. Malzeme ve ölçek seçimini ayrıntılı olarak mimari maket rehberinde anlattık.

Nerede tasarruf edersin, ne sonra alınır?

Bütçeyi sıkıştıran şey genellikle tek bir pahalı alet değil, kullanılmayan bir sürü malzemedir. Birkaç pratik öneri:

  • Listeyi bekle. İlk hafta yalnızca "ilk hafta şart" satırlarını al; hocanın listesi gelince eksikleri tamamla.
  • Okulun atölyesine bak. Paralel cetvel, büyük kesim matı ya da lazer kesim gibi imkânlar okulda varsa evde ikinci bir set gerekmeyebilir.
  • Üst sınıflara sor. Gönye, şablon, paralel cetvel ve proje çantası yıllarca kullanılabilen araçlardır; ikinci el almak mantıklıdır. Kalem ve bıçak ucu gibi sarf malzemeyi ise yeni al.
  • Ortak alım yap. Karton ve kâğıt büyük levhalar hâlinde alınıp bölündüğünde birim maliyet düşer; birkaç arkadaşla birlikte almak işe yarar.
  • Bilgisayarı acele etme. İlk dönemin büyük kısmı elle çizimdir; bilgisayar dersi başladığında programların gereksinimine göre karar vermek daha doğrudur.

Mimarlık öğrencisi için bilgisayar ve programlar

İncelediğimiz dört tam planın hiçbirinde ilk yarıyılda bilgisayar destekli tasarım ya da modelleme dersi yok. İTÜ'de hesaplamalı tasarım araçlarına giriş ikinci yarıyılda, OMÜ'de Bilgisayar Destekli Tasarım I üçüncü yarıyıldadır; ODTÜ'nün ilk döneminde yalnızca kredisiz bir bilgi teknolojilerine giriş dersi, Konya Teknik'in birinci yılında ise bu türde bir ders yok. Yine de bir dizüstü bilgisayar dönem içinde araştırma, föy okuma ve sunum için işe yarar.

Programlar ve öğrenci lisansları:

  • Autodesk (AutoCAD, Revit, 3ds Max ve diğerleri): Autodesk, öğrencilere, eğitimcilere ve okulların BT yöneticilerine ürünlerine ücretsiz eğitim erişimi sunuyor; uygunluğun onaylandıktan sonra erişim bir yıl sürüyor ve uygun olmaya devam ettiğin sürece yenilenebiliyor. Eğitim lisansıyla kullanılan yazılımlar yalnızca eğitim amacıyla kullanılabilir; ticari, profesyonel ya da kâr amaçlı işlerde kullanılamaz (Autodesk Education, erişim: 19 Ekim 2026).
  • SketchUp: Ücretsiz "SketchUp for Schools" sürümü ilk ve ortaöğretim (K–12) içindir ve Google Workspace for Education ya da Microsoft Education hesabıyla çalışır. Üniversite öğrencileri için ayrı, yıllık ücretli bir öğrenci planı var (SketchUp planları, erişim: 19 Ekim 2026). SketchUp'ın yükseköğretim SSS sayfası, programın üniversite öğrencileri ve eğitimciler için ücretsiz olmadığını ama indirimden yararlandıklarını; akredite bir okula kayıtlı olduğunu doğrulayabilen öğrencilerin SketchUp for Higher Education aboneliğini eğitim bayileri üzerinden alabileceğini belirtir (SketchUp Higher Education SSS, erişim: 19 Ekim 2026).
  • Okulun lisansları: Bazı üniversiteler laboratuvarlarında ya da kampüs lisansıyla programlar sunar. Satın almadan önce bölüm sekreterliğine ve bilgi işlem sayfasına bak.

Dizüstü bilgisayar seçerken bugünden bir model önermek yerine şu soruları sor: Okulumda hangi programlar kullanılıyor ve bu programlar hangi işletim sisteminde çalışıyor? Örneğin Revit'in macOS sürümü yoktur (Revit 2026 sistem gereksinimleri, erişim: 19 Ekim 2026). Mac düşünüyorsan bölümünün kullandığı programları kontrol et. 3D modelleme ve render ilerleyen yıllarda işin parçası olacağı için bellek, harici ekran kartı ve hızlı SSD gibi özellikler önemlidir; ama bu kararı ilk dersin föyüne ve programların resmî sistem gereksinimlerine bakarak vermek en güvenlisidir.

Jüri ve kritik: ilk jüride ne beklenir?

Kritik, hocanın masanın başında ya da duvardaki çalışmanın önünde işine yorum yaptığı geri bildirim anıdır; jüri ise dönem içinde ya da sonunda çalışmanı birden fazla hocaya sunduğun değerlendirmedir. İlk jüri, çoğu öğrencinin en çok gerildiği andır, çünkü ilk kez emeğinin karşısında açık eleştiri duyarsın. Bu eleştiri sana değil, çalışmaya yöneliktir ve amacı bir sonraki adımı göstermektir.

Jüriye hazırlanırken şunlar fark yaratır:

  • Kavramını bir cümleyle söyle. "Bu çalışmada aralıkları daraltarak bir hızlanma ritmi kurmaya çalıştım" gibi kısa ve somut bir giriş, jürinin çalışmayı doğru okumasını sağlar.
  • Süreci göster. Seçilmeyen eskizler ve çalışma maketleri, son ürünü nasıl bulduğunu anlatır.
  • Savunma değil anlatım. Eleştiriyi kesip açıklama yapmak yerine dinle, not al, sonra kısa bir cevap ver. "Bunu deneyeceğim" demek zayıflık değildir.
  • Not tut ya da bir arkadaşından tutmasını iste. Jüri anında söylenenler çabuk unutulur.
  • Başkalarının jürisini izle. Aynı hocaların diğer çalışmalara söylediği her şey senin için de geçerlidir.

Jürinin konsept, çizim ve sunumda neye baktığını mimarlık ödevleri nasıl değerlendirilir yazısında ayrıca anlattık.

Zaman yönetimi: sabahlamadan teslime nasıl yetişirsin?

Sabahlamadan yetişmenin yolu, teslimden geriye plan yapıp her gün kısa bir stüdyo bloğu ayırmaktır. Mimarlık okulunda sabahlamak bir gelenek gibi anlatılır ama çoğu zaman planın eksik olduğunu gösterir. Haftalık ödev düzeni olan bir derste son geceye kalan iş, bir sonraki haftanın ödevini de geciktirir. HKÜ'nün temel tasarım dersi gibi geç ödevi kabul etmeyen derslerde bunun maliyeti doğrudan nottur.

  • Teslimden geriye plan yap. Teslim gününden başlayarak temize çekme, deneme, eskiz ve araştırma günlerini takvime yerleştir.
  • Son geceyi yalnızca temize çekmeye ayır. Fikir arama son geceye kaldığında hem fikir hem işçilik zarar görür.
  • Kuruma ve baskı süresini hesaba kat. Tutkalın kuruması, mürekkebin oturması ve fotokopi ya da baskı kuyruğu zaman alır.
  • Her gün kısa bir stüdyo bloğu. Her gün bir iki saat stüdyo işi, hafta sonu bir günde on saatten daha verimlidir.
  • Uyku bir malzemedir. Yorgun elle kesilen karton yamuk çıkar, yorgun gözle çizilen çizgi kayar. Jüriden önceki gece uyumak, sunumda düşünerek konuşmanı sağlar.

Eskiz defteri ve portfolyo: şimdiden başla

Eskiz defteri birinci yılın en değerli aracıdır. ESTÜ'nün temel tasarım dersinde ilk hafta ödevi bile eskiz defterine çizgi egzersizidir. Defterini yalnızca ödev için değil, gördüğün bir cephe, bir merdiven ya da bir gölge için de kullan; her gün birkaç dakikalık çizim, çizgi güvenini en hızlı geliştiren alışkanlıktır.

Portfolyo ise sandığından erken başlar. Staj, yatay geçiş, değişim programı ya da yüksek lisans başvurusunda birinci yıl çalışmaların da işine yarayabilir; ama dönem bitince maketler kırılır, kâğıtlar kaybolur. Bugünden şunları yap:

  • Her maketi teslimden önce fotoğrafla: sade bir fon, tek yönden gelen yumuşak ışık, birkaç farklı açı.
  • Çizimleri tara ya da düz bir açıdan fotoğrafla: kenarları kırpılmış, eğik olmayan kareler.
  • Dosyaları düzenli adlandır: "2026-Guz_TemelTasarim_Odev03_Ritim" gibi bir ad, yıllar sonra aradığını bulmanı sağlar.
  • Süreci de sakla: eskiz sayfaları ve çalışma maketleri, portfolyoda düşünme biçimini gösteren en güçlü malzemedir.

Bu arşivin nasıl bir portfolyoya dönüştüğünü mimarlık portfolyosu rehberinde adım adım anlattık.

Sağlık ve güvenlik: bıçak, yapıştırıcı, duruş

Birinci sınıfta en sık karşılaşılan kazalar küçük ama can sıkıcıdır: parmak kesikleri, yapıştırıcı yanıkları, uzun saatlerden gelen bel ve göz yorgunluğu. Birkaç basit kural bunların çoğunu önler:

  • Kesimi her zaman vücudundan uzağa doğru yap ve diğer elini cetvelin üzerinde, kesim hattının dışında tut. Tek seferde bastırmak yerine aynı çizgiden birkaç hafif geçiş yap.
  • Körelmiş ucu hemen değiştir; kör uç daha çok bastırmayı gerektirir ve bıçağın kayma ihtimalini artırır.
  • Kullanılmış uçları bantlayarak at; çantada ya da masada açık uç bırakma.
  • Solventli yapıştırıcılarla ve spreylerle havalandırılan bir yerde çalış; pencereyi aç, uzun süre kapalı odada kullanma.
  • Japon yapıştırıcısını yüz hizasında açma; deriye yapışırsa çekip koparma, ılık sabunlu suda bekletip yavaşça ayır. Sıcak silikon tabancasını kullanmadığında altlığına koy.
  • Masa, ışık ve duruş: iyi aydınlatılmış bir masa, ara ara kalkıp esneme ve ekrandan uzaklaşma uzun stüdyo günlerinin yükünü azaltır.

İç mimarlık 1. sınıf: farkı ne?

İç mimarlık 1. sınıf büyük ölçüde mimarlıkla aynı temeli paylaşır: temel tasarım, teknik çizim ve görsel anlatım. Bazı okullarda iki bölüm ortak derslerle başlar. Örneğin İTÜ'de mimarlık ve iç mimarlık planlarının ilk döneminde Proje I (TES 111E), Görsel İletişim I (TES 112E) ve Temel Tasarım ve Görsel Sanatlar (TES 113E) dersleri aynı kodla yer alır (İTÜ Mimarlık ve İTÜ İç Mimarlık lisans ders planları, erişim: 19 Ekim 2026).

Fark, bölüme özgü derslerde ve ölçekte ortaya çıkar. İTÜ'nün iç mimarlık planında ilk dönem iç mimarlığa giriş ve etik, ikinci dönem iç mimarlıkta tarih ve kuram ile yapı mekaniği dersleri vardır. İç mimarlıkta çalışma ölçeği zamanla 1/50 ve daha büyük ölçeklere, mobilya ve insan ölçüsüne kayar; bu yüzden mobilya şablonlarını ve tefriş ölçülerini erkenden tanımak avantaj sağlar. Mobilya ölçülerini ve yönetmelikteki asgari değerleri tefriş ölçüleri rehberinde bulabilirsin. Malzeme listesi büyük ölçüde aynıdır; renk ve malzeme çalışmaları için renkli kalem ya da boya seti iç mimarlıkta biraz daha erken gerekebilir.

Temel tasarım ödevlerinde destek almak

Bir kavramı biçime çevirmekte ya da kompozisyonu maket kesim planına dökmekte takıldıysan föyüne göre çalışıyoruz. Kavram yorumunu seninle birlikte netleştiriyor, anlatım metni için örnek bir taslak veriyoruz; alternatif kompozisyon eskizlerini, seçilen kompozisyonun 3D modelini ve maket için ölçülü kesim planını hazırlıyoruz. Maketi sen üretirsin. Hazırladığımız çalışmalar senin ödevin için sıfırdan hazırlanan örnek ve rehber çalışmalardır; amaç, kritikte kararları kendi cümlelerinle anlatabilmendir. Okulunun ve dersinin akademik dürüstlük kurallarına uymak senin sorumluluğundadır. Kapsamı temel tasarım ödevleri sayfasında, maket ölçeği ve kesim planı desteğini mimari maket rehberliği sayfasında, kullanım kurallarını ise akademik dürüstlük politikamızda bulabilirsin.

Özet: birinci yılda nelere dikkat etmeli?

Mimarlık 1. sınıf, yeni bir dil öğrendiğin yıldır: çizginin, ölçeğin, boşluğun ve jürinin dili. Okulunun planı ne olursa olsun şu beş ilke yol gösterir:

  • Temel Tasarım ve stüdyo dersleri ilk yılın ağırlık merkezidir; incelediğimiz iki okulda notun yarıdan fazlası finalden önceki çalışmalardan gelir.
  • Ödevlerin her biri bir ilkeyi çalıştırır; föydeki kavramı tek cümleyle yorumla ve en az üç alternatif dene.
  • Malzemenin hepsini ilk gün alma; temel çizim ve maket araçlarıyla başla, gerisini hocanın listesine göre tamamla.
  • Programlarda öğrenci lisanslarını kullan: Autodesk eğitim erişimi ücretsiz ve yıllık yenilenir; SketchUp'ın üniversite planı ücretli.
  • Sabahlamak yerine teslimden geriye plan yap, eskiz defterini her gün kullan ve her çalışmayı portfolyon için arşivle.

Mimarlık eğitimi, ödevler ve sunum üzerine diğer yazılar için blog sayfamıza göz atabilirsin.

Sık sorulan sorular

Mimarlık 1. sınıf zor mu?

Yoğundur ama zorluğun kaynağı çoğu zaman alışılmamış çalışma biçimidir. Tasarım stüdyosu ilk dönem AKTS'sinin yaklaşık üçte birini taşır (ODTÜ'de 31'in 9'u, OMÜ'de 30'un 10'u) ve her hafta ödev ister; incelediğimiz iki okulda notun %60'ı finalden önce belirlenir. Ödevleri teslimden geriye planlayıp her gün kısa bir stüdyo bloğu ayıran öğrenci için yük yönetilebilir hâle gelir.

Mimarlık 1. sınıfta hangi dersler var?

Resmî planlarını incelediğimiz okullarda birinci yıl Temel Tasarım ya da Mimari Tasarıma Giriş stüdyosu, Mimari Anlatım Teknikleri (teknik çizim) ve mimarlık tarihi ya da kuramına giriş derslerinden oluşur; okula göre statik, yapı bilgisi ya da matematik eklenir. Bunlara Türk Dili, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi ve yabancı dil gibi ortak dersler katılır. Bilgisayar destekli tasarım ve maket dersinin yarıyılı okuldan okula değişir; kendi bölümünün ders bilgi paketine bakmak gerekir.

Mimarlık malzemelerinin hepsini ilk hafta almalı mıyım?

Hayır. Bazı okullarda (örneğin HKÜ'de) malzeme listesi ilk derste verilir. İlk hafta kurşun kalemler, silgi, eskiz defteri, gönye takımı, cetvel, üç dört kalınlıkta teknik kalem, aydınger, kâğıt bant, maket bıçağı, kesim matı ve metal cetvelle başlayabilirsin. Paralel cetvel, şablonlar, karton ve yapıştırıcılar ödevlere ve hocanın listesine göre dönem içinde alınır.

Rapido mu almalıyım, pigment uçlu kalem mi?

Başlangıç için tek kullanımlık pigment uçlu teknik kalemler yeterlidir ve bakım istemez. Doldurmalı rapido daha uzun ömürlüdür ama düzenli temizlik ister. Hangisi olursa olsun 0,1 ile 0,8 mm arasında en az üç kalınlık gerekir. Hocan özellikle rapido istiyorsa ona uy; örneğin HKÜ'nün mimari anlatım dersinde rapido tekniği dönemin 13. haftasında öğretiliyor.

Mimarlık 1. sınıfta laptop gerekli mi?

İlk dönemin büyük kısmı elle çizimdir. İncelediğimiz dört tam planın hiçbirinde ilk yarıyılda bilgisayar destekli tasarım ya da modelleme dersi yok; İTÜ'de hesaplamalı tasarım dersi ikinci, OMÜ'de Bilgisayar Destekli Tasarım I üçüncü yarıyılda başlıyor. Bilgisayar almadan önce okulunda hangi programların kullanıldığını ve hangi işletim sisteminde çalıştığını kontrol et; örneğin Revit'in macOS sürümü yoktur.

AutoCAD öğrenciler için ücretsiz mi?

Evet. Autodesk, uygunluğu onaylanan öğrencilere AutoCAD, Revit ve 3ds Max gibi ürünlerine ücretsiz eğitim erişimi sunar; erişim bir yıl sürer ve uygun olmaya devam ettiğin sürece yenilenir. Bu lisanslar yalnızca eğitim amacıyla kullanılabilir, ticari işlerde kullanılamaz. SketchUp'ın üniversite öğrencisi planı ise ücretlidir.

Çizim yeteneğim yok, mimarlık 1. sınıfta zorlanır mıyım?

Temel Tasarım ve Mimari Anlatım dersleri zaten çizmeyi baştan öğretmek için vardır; ilk haftalar çizgi egzersizleri, mimari yazı ve izdüşümle başlar. Fark yaratan şey yetenekten çok düzenli pratiktir: eskiz defterine her gün birkaç dakika çizmek, çizgi güvenini en hızlı geliştiren alışkanlıktır.

İç mimarlık 1. sınıf mimarlıktan farklı mı?

İlk yıl büyük ölçüde aynı temeli paylaşır: temel tasarım, teknik çizim ve görsel anlatım. Bazı okullarda iki bölüm ortak derslerle başlar; örneğin İTÜ'de ilk dönemin Proje I (TES 111E), Görsel İletişim I (TES 112E) ve Temel Tasarım ve Görsel Sanatlar (TES 113E) dersleri iki bölümün planında aynı kodla yer alır. Fark bölüme özgü giriş, tarih ve kuram derslerinde ve zamanla 1/50 ölçeğe, mobilyaya ve insan ölçüsüne kayan çalışmalarda ortaya çıkar.

Diğer yazılar

Teslim tarihin yaklaşıyorsa bugün başlayalım.

Paketini seç, ödevini anlat ve dosyalarını yükle. Önce bir soru sormak istersen WhatsApp'tan yazabilirsin.

WhatsAppSipariş ver